20 Mayıs 2012 Pazar

Salò, or the 120 Days of Sodom




Geçen yazımızda ütopyaya tekrar değinmiş ve bazı önemli ütopya örnekleri üzerinde durmuştuk. Yazımızın sonunda da ütopyaların bi bakıma tarihte denenmiş ama başarıya ulaşamamış uçuk kaçık fikirler olduğunu vurgulamıştık. Bu haftaki eleştirimizin odağında yer alan film de tamamen hayali dünyalara ait sahneler içermektedir. Aslında ütopik dediğimize bakmayın filmin konusu ve mesajları sadece başroldeki manyaklar için ütopyadır, geri kalan herkes için bu filmdeki dünya distopiktir yani özendirici bir güzelliği olmayan hayali dünya. Distopik filmlere daha önceden metropolis ve el topo ile değinmiştik ileride değinmeyi de düşünüyorum ama gerçekten de yılan görse iki gün yemek yiyemeyen okuyucularım var, arada sayılarını tam bilmediğim bayan okuyucular olduğu da kesin, bu kesimden şiddetli küfürler yememek için maalesef fazla değinemiyorum. Kafamda birkaç tane daha sıkıntılı film eleştirisi var, cesareti topladığım bir zamanda onlara da değinebilirim.


Bu haftaki filmimizin adı “Salò, or the 120 Days of Sodom” yani "salo ya da bir sodomun 120 günü". Filmimiz dünyanın gelmiş geçmiş en sıkıntılı, en iğrenç, en idraki zor birkaç filminden biridir. Filmimizin yönetmeni ise İtalyanların yüz karası, amına koduğumun ayarsızı pier paolo pasolini. Bu manyak adam, filmi aynı isimli romandan sinemaya çevirmiş. Kitabın yazarı ise Fransızların yüz karası “marques de sade”dir. Kendisi aristokrat olmasının yanı sıra (marques bir aristokrasi derecesidir) sıkı bir sapıktır. 13 yılı akıl hastanesinde olmak üzere 30 yıl hapiste kalan bu kendi asrının manyağı, erotik ve sert pornografik yazılarıyla ünlenmiştir. Güzel sayılabilecek filmlerden "Quills", bu manyağın hayatını anlatıyordu hatırlarsanız. Günlük hayatta çokça duyduğumuz “sadist” kelimesi de bu manyağın adından türetilmiş. İlk sadist eğilimli yazıları da yine kendisinin yazdığı biliniyor, ben okumadım okumayı da düşünmüyorum. İtalyan yönetmen de, sade'nin bu acayip kitabını 1940'lı yıllara uyarlar yani ikinci dünya savaşına. Biliyorsunuz pier pasolini aşırı derecede komünist eğilimleri olan dolayısıyla da hemşerisi mussolini ve rejimi faşizmden nefret eden birisidir. Ayrıca eşcinsel olduğu da söyleniyor. Esinlendiği kitabın ismini “salo” ekleyerek değiştirmesinin nedeni ise mussolini'ye yaptığı göndermedir. İkinci dünya savaşı esnasında 1943-1945 yılları arasında yaşayabilmiş İtalyan sosyal cumhuriyeti'nin diğer adı salo cumhuriyetidir. Bu salo cumhuriyeti, arması, hedefleri ve lideri itibariyle dünyanın en faşist ülkesi olmuştur. Lazio isimli İtalyan futbul kulübünün fanatikleri bu faşist ülkenin sembollerini ve sloganlarını hala kullanmaktadırlar. Ama iki taraf arasında büyük farklar vardır. Faşizm kelimesi ülkemizde de çokça kullanılmakla beraber ben Türkiye'de kime ne diye faşist denildiğini tam anlayabilmiş değilim. Hitler'in nazi almanyası bile mussoli'nin hayali devleti yanında sosyalist modeli temsil ettiğine göre faşizm kelimesinin tam anlamıyla bilinmediğini düşünüyorum zira kelime gerçek anlamda insanlık dışı doktrinlerle kuruludur neyse


Film 1975 yılında İtalya'da çekilir ve gösterime girmeden birkaç gün önce de yönetmen öldürülür. Çünkü filmdeki sahneler idraki zor sahnelerdir. İtalyadaki fanatikler pasolini'yi daha önceki çalışmalarından ötürü kara listeye almışlardı. Bu filmle bardağı taşıran yönetmen, filmini sinemada izleyemeden öbür tarafa gitmiştir. Allah belanı versin pier paolo pasolini. Seni doğuran anaya da senin yaşadağın coğrafyaya da seninle aynı nefesi tüketmiş tüm mahlukata da yazık. Senin yapacağın filme sokuyum orospu çocuğu.


Film dediğimiz gibi kitaptan esinlenmiş ama birebir aynısı değil. Filme göre ikinci dünya savaşının son günlerinde mağlubiyeti anlayan İtalyanlar savaşın acılarını unutmak için salo cumhuriyetine bağlı bir kalede, distopik bir atmosferde 120 gün boyunca dış dünyayla teması keser ve hayallerini yaşarlar. 4 tane varlıklı mussolini rejimine mensup İtalyan, 9'u erkek 9'u da kız olmak üzere 18 tane genci civar köylerden kaçırırlar ve ilgili kaleye getirirler. Bu gariban gençlere eşlik etmesi ve kıvama gelmelerini sağlaması için de, galiba her gruba bir tane düşüyordu, 4 adet yıllanmış orospu vardır. Ayrıca 4 zengin italyanın şahsi korumaları da vardır ve onlar da olaylara müdahil olurlar.


Film kabaca dört bölümden oluşur. İlk bölüm giriş bölümüdür ve gençlerin toplanması ve kaleye geçiş süreci anlatılır. 120 günlük acayip düşün bir iki günü bu girişle geçiştirilmiştir. Daha sonra kuralların, planların anlatılması gelir ki kaçırılan gençler başlarına fiziksel ve psikolojik deney yapılacaklarını hatta erkekli kızlı tecavüze uğrayacaklarını bilirler. Düklerden biri bunu deklare eder. Ama gençler de benim gibi ilerleyen sahnelerde nelerin yaşanacağından habersizdir. Sadece kaçırılıp tecavüze uğrasalar bu filme şu an değinmezdik çünkü buna benzer olaylar maalesef çokça yaşanıyor ve ilgili onlarca film var. Ama burada işkencenin bokunu çıkartıyorlar. Bokunu çıkartıyorlar demişken filmimizin üçüncü kısmı bok çemberidir. Bildiğin bu bölümde bok ile ilgili acayip sahneler var. Bok nerden gelir, nasıl çıkar, bok banyosu nasıl yapılır, bok küvetinde kaç saat kalmak cilde yararlıdır, bok yemeği nasıl pişirilir ve en önemlisi nasıl ikram edilir? Ve tabii ki de bok nasıl yenir? Çatal sol elde mi olmalı sağ elde mi olmalıdır? Ağızda bok varken konuşulmalı mı ya da dudaktan öpüşülmeli midir? Tüm bunların hepsini sağ olsun film sayesinde öğreniyoruz. Daha fazla söylenecek şeyler var ama idrakı zor kardeşim, baştan sona izleyemezsiniz, iddia ediyorum çok zorlanırsınız. En iddialı gerilim kesme doğrama filmlerinin bile nice müptelaları varken bu filmi izlemek çok zor hem de çok.


Son bölüm ise artık kesme doğrama işkencelerinin olduğu kısımdır ve 120 günlük hayal de yavaşça sona erer. Buradaki sahneler de anlatmanın mümkün olmadığı görüntüler içermektedir. Ama tüm bu olup bitenlere rağmen gençlerden bazılarının birbirlerine derin duygular beslemesi ise gözlerden kaçmamıştır. Bunun da sebebi gençler güya solcu oluyor ve her durumda ümitlerini yitirmiyorlardır. Ne kadar güzel duygulandım diyemeyeceğim. Çünkü bu gençler sağlı sollu tecavüz yetmiyormuş gibi bir de ağızlarına sıçılıyor (gerçek anlamda) ve sonlara doğru da dal taşak her şeyleri kesiliyor, o saatten sonra ümidi kesmesen ne olur camış? Yani demeye çalıştığım böyle faşizm ya da artık neyse onun eleştirisi olmaz. Oradaki gençler satanist olsa yine acırsın, çünkü varlıklı İtalyanlar öyle bir resmedilmiştir ki iş artık siyasi bir tarafı haklı veya haksız göstermenin çok ötesine geçmiştir.


Bazı filmler vardır hakketen değişik bir atmosferi, akışı ve hikayesi vardır ama bu filmi kategorilendirmek imkansız. Grotesk bir havası var diyeceğim ama zıt şeylerin birleşimi yok. Yani korkuyla sevinç, komediyle hüzün ya da aşkla intikam belki de ütopik ile distopik. Ama bu filmimiz kötü bir rüya görüp de bir an önce uyanmak isteyen bir insanı andırıyor. Oyuncuların bile rahatsız oldukları aşikar. Sanki bir an önce çekelim de bitirelim havası var gibi. İnanır mısın filmin müziklerini ennio morricone yapmış. Kendisini meşhur western müzikleriyle tanıyoruz. (film müzikleri bölümünde birkaç eseri var) Böyle bir projede olmayı nasıl kabul eder anlamak güç. Bir de filmi baştan sona izleyemedim diyor, ulan herhalde izleyemecen am yarması. Senin gibi bir entelektüelin böyle iğrenç bir projede ne işi var ya.


Filmle ilgili çok tatlı bir anım var onu da anlatayım da şu lanet filmden bir an önce kurtulalım. Üniversite stajlarımdan birini yaptığım esnada staj yaptığım yerde çalışan ikisi erkek üç kişi vardı. Ee maalesef bayan olan her yerde erkekler kızlara hava atmaya çalıştıkları için doğallıktan eser yoktu. Bir gün baktım bu ikisi kıza hava atacam ayağına film muhabbetine giriyorlar. Ben ilk başta ses etmedim. Baktım bunlar iyice artsitleniyorlar, yok işte biz hiçbir filmden etkilenmeyiz, en baba film bile vız gelir tırs gider gibi şeyler söylüyorlar. Ben de bunlara tamam dedim, harddiskimden istediğiniz filmleri izleyin hepsi de sağlam filmlerdir dedim. Özellikle de salo'yu izleyin dedim. Bu iki malafat filmi izlemişler, filmin başında da mastürbasyon malzemesi çıkacak sahneler var diye sevinmişlerdir bile, inanır mısın bir hafta boyunca ofiste tek kelime konuşulmadı. İşte böyle adamın ağzına sıçılır. Bak yine bok deyince aklıma filmden sahneler geldi, ulan yönetmen senin belanı, ağzını yüzünü, seni soğuk sulara sokan papaz efendini sikeyim, pislik herif seni, insanlıktan üzerine düşeni alamamış haysiyetsiz köpek. Amına koduğumun Avrupalı sadisti, ibnenin evladı, karaktersiz köpek seni.


Dediğim gibi filmimiz, filmlerle ilgili artistlik yapanlara verebileceğiniz en güzel ayar olabilir. Haricinde baştan sona izlemenizi tavsiye etmem. Eğer izlerseniz birkaç gün boyunca benim gibi yemek yiyemeyebilirsiz. Panzehir olarak da hemen bir kemal sunal filmi çakın, kalabalığa karışın, mümkünse üst jenerasyonlarda örümcek görse içi titreyen insanlarla vakit geçirin. Neyse bebeğim kendinize iyi bakın…





Salò, or the 120 Days of Sodom film eleştirisi

3 yorum:

  1. yazı çok güzel içerik berbat olsa da insan da merak uyandırıyor böyle uç karakterler, kitaplar, filmler. Bir solukta okudum kalemine sağlık. Bu arada küfür etmek sana çok yakışıyor.

    YanıtlaSil
  2. ne kadar kufr etsem az hayır nası cektiniz ya ben anlamadım yani harbiden bunda oynayan kodugumun herifi nası oynadı ki ben izleyemedim belki yarısını bulamamısımdır filmin.neyseki sen yeterince giydirmisin baskan valla burda ben rahatladım

    YanıtlaSil